Mythologie die de wereld kent zonder het te weten

Amirani is maar één voorbeeld. De prinses Medea, bekend uit de Griekse mythologie, was een dochter van de koning van Colchis, het oude koninkrijk in het huidige westelijke Georgië. Medea was een beroemde genezer. Haar naam vormt de wortel van het woord "medicijn". En het Gulden Vlies dat Jason en zijn Argonauten zochten? Dat bevond zich ook in Colchis.

Hoe meer je leert over de Georgische mythologie, hoe vaker je dezelfde verhalen herkent in andere culturen. Georgische verhalen verspreidden zich langs de handelsroutes en werden overgenomen en aangepast door buren en verafgelegen volkeren. Maar de oorsprong ligt hier.

Poëzie, sprookjes en wijsheid

Georgische folklore beperkt zich niet tot mythes. De volksdichtkunst heeft een rijke traditie van poëtische wedstrijden, bekend als kapiaoba en shairoba. Wie aanschuift aan een feestmaal in de bergen, kan er getuige van zijn hoe deelnemers in rijm op elkaar reageren, soms urenlang.

Georgische volksverhalen leren de luisteraar over slimheid, loyaliteit, heldenmoed en de overwinning van het goede op het kwade. En de volkse spreekwoorden zijn een wereld op zich, vol praktische wijsheid die van generatie op generatie mondeling werd doorgegeven.

Een lied dat door het heelal reist

In 1977 stuurde NASA een gouden plaat de ruimte in, aan boord van de Voyager-2-sonde. Op die plaat stonden de mooiste klanken die de mensheid had voortgebracht. Een van die klanken was Chakrulo, een Georgisch volkslied uitgevoerd in de traditionele meerstemmige stijl. Op dit moment reist dat lied nog steeds door ons zonnestelsel.

Georgische polyfone volksmuziek staat sinds 2008 op de UNESCO-lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed. Het bijzondere aan de Georgische zang is dat elke regio zijn eigen stijl heeft. De Kartli-Kakhetiaanse Mravalzhamieri klinkt anders dan de Mingrelische Nana, en die klinkt weer anders dan de Gurische Krimanchuli, met zijn kenmerkende falsetklanken. De Svanetische Lile heeft een heel eigen sfeer. Maar alle stijlen delen hetzelfde principe: meerdere stemmen die samen één geheel vormen.

Levende traditie

Wat Georgische folklore zo bijzonder maakt, is dat het geen museum-erfgoed is. Je hoort het aan tafel, op een dorpsfeest, in een kerk. Elke Georgiër kent de verhalen en de liederen. Ze worden niet bewaard, ze worden geleefd.

Wie naar Georgië reist en de kans krijgt om aan te schuiven bij een supra in de bergen, zal de verhalen horen zoals ze altijd zijn verteld: over een glas wijn, tussen vrienden, met de bergtop zichtbaar door het raam.