Vardzia: de stad in de rots

Vardzia is het hoogtepunt van de regio en voor veel reizigers een van de indrukwekkendste plekken van heel Georgië. Het is een rotsstad die in de twaalfde en dertiende eeuw werd uitgehouwen in de wanden van een klif boven de Mtkvari-rivier, in opdracht van koningin Tamar.

Op het hoogtepunt telde Vardzia meer dan drieduizend kamers, verspreid over achttien verdiepingen. Er waren kerken, wijnkelders, een apotheek, badhuizen en tunnels die vertakten door de rotswanden. Alles was verbonden door gangen en trappen, onzichtbaar van buiten. Een stad die alleen leefbaar was als je wist hoe je erin moest komen.

Een aardbeving in 1283 vernietigde een groot deel van de buitengevel. Wat er staat is nog steeds overweldigend: fresco's in de hoofdkerk, grotten op grotten, en uitzicht over het dal dat al duizend jaar niet veranderd is.

Rabati: drie religies onder één dak

In Akhaltsikhe, de hoofdstad van de regio, staat het Rabati-kasteel: een versterkte burcht uit de negende eeuw die in de loop van de eeuwen werd uitgebouwd tot een heel complex. Kerk, moskee en synagoge stonden er zij aan zij, een gevolg van de wisselende heersers die de stad controleerden, van Georgische vorsten tot Ottomaanse sultans.

Vandaag is het complex gerestaureerd en een van de meest bezochte plekken van het zuiden. Het museum binnen vertelt de gelaagde geschiedenis van de stad. Buiten kijk je over een dal van heuvels en bossen.

Borjomi en de kuuroorden

Borjomi is een naam die bijna elke Georgiër kent: het is de bekendste mineraalwaterbron van het land, al eeuwenlang geroemd om zijn therapeutische werking. In het negentiende-eeuwse kuuroord dronken Russische tsaren het water rechtstreeks uit de bron. In het stadspark kun je dat nog steeds doen.

De stad zelf ligt ingeklemd tussen dennenbossen op de hellingen van de Kleine Kaukasus. Het is rustig, groen en een uitstekend vertrekpunt voor trektochten in het Borjomi-Kharagauli Nationaal Park, een van de grootste beschermde bosgebieden van de Kaukasus. De wandelroutes lopen van één tot drie dagen, met overnachtingsmogelijkheden in berghutten.

Even verderop, op 1.340 meter hoogte, ligt het kuuroord Abastumani. Het staat bekend om zijn heldere lucht en zwavelhoudende bronnen, maar ook om zijn sterrenwacht. Het hemelgewelf boven Abastumani is meer dan tachtig jaar bestudeerd en 's nachts kun je er zelf door een telescoop kijken.

Voor wie skiet: Bakuriani is het skigebied van de regio, met pistes voor alle niveaus, moderne liften en ook een bikepark voor de zomermaanden.

De meren van Javakheti

Het zuidelijke deel van de regio, Javakheti, is een hoog vulkanisch plateau op meer dan 2.000 meter hoogte. Hier liggen meerdere grote meren: Paravani, het grootste meer van Georgië, en kleinere meren als Tabatskuri, Khanchali en Kartsakhi. Ze zijn koud, rustig en omgeven door open graslanden.

In de trektijden verzamelen hier duizenden trekvogels: kraanvogels, ganzen, flamingo's. Er zijn uitkijktorens gebouwd voor vogelaars. Het landschap heeft iets ijls en wijds dat je in de rest van Georgië weinig tegenkomt.

De hoogste berg van de regio is de Didi Abuli, een uitgedoofde vulkaan van meer dan 3.300 meter. Van boven kijk je over het hele plateau.

Een regio op kruispunten

Samtskhe-Javakheti is een regio die eeuwenlang op het kruispunt lag van grote rijken: Byzantium, de Safaviden, de Ottomanen, het tsaristische Rusland. Die geschiedenis is zichtbaar in de architectuur, in de plaatsnamen en in de mensen die hier wonen, van wie een groot deel Armeens is.

Het geeft de regio een karakter dat anders is dan de rest van Georgië, opener naar het zuiden, complexer in zijn identiteit, en des te interessanter om te verkennen.